Aan het einde van de 17e eeuw liet Willem III van Oranje bij Paleis Het Loo een tuin aanleggen die alles moest uitstralen wat macht en perfectie betekende. Geen wilde natuur, maar volledige controle. Rechte lanen, strakke patronen, symmetrie tot op de centimeter en fonteinen die als levende kunstwerken het geheel tot leven brachten. De tuin was niet zomaar een tuin. Het was een statement. Wie hier liep, zag orde, rijkdom en precisie.
Van perfectie naar romantiek
Maar smaken veranderen. Rond 1800 begon men anders naar natuur te kijken. De strakke baroktuin werd ineens gezien als stijf en onnatuurlijk. De nieuwe trend kwam uit Engeland en draaide om het tegenovergestelde. Slingerende paden, glooiende grasvelden en een ogenschijnlijk willekeurige plaatsing van bomen.
Onder invloed van deze nieuwe stijl, onder andere in de tijd van Lodewijk Napoleon, veranderde de tuin van Het Loo langzaam in een landschappelijk park. De rechte lijnen verdwenen. De symmetrie vervaagde. Wat ooit een zorgvuldig ontworpen geheel was, werd een natuurlijke wandelomgeving.
Na verloop van tijd was de oorspronkelijke tuin nauwelijks nog te herkennen. Alleen onder de grond lagen nog de sporen van wat ooit was.
Een vergeten meesterwerk onder de grond
Decennialang wist bijna niemand nog hoe de tuin er oorspronkelijk uitzag. Bezoekers wandelden door een park, zonder te beseffen dat ze eigenlijk over een verborgen geschiedenis liepen.
Totdat in de 20e eeuw het besef groeide dat er iets unieks verloren was gegaan. Niet zomaar een tuin, maar een van de belangrijkste baroktuinen van Nederland.
Onderzoekers doken in archieven, oude tekeningen en kaarten. En wat bleek
De originele structuur lag nog altijd onder de grond verborgen
Als een soort blauwdruk die nooit volledig was verdwenen.
Een gedurfde keuze
In de jaren 70 werd een besluit genomen dat alles zou veranderen. Niet alleen het paleis moest worden gerestaureerd, maar ook de tuin moest terug naar zijn oorspronkelijke vorm.
Dat betekende dat het bestaande park grotendeels moest verdwijnen
Bomen die soms al tientallen jaren oud waren, werden verwijderd
Paden werden opnieuw uitgezet
Het landschap werd letterlijk opnieuw vormgegeven
Het was geen kleine opknapbeurt
Het was een reconstructie van iets dat feitelijk niet meer bestond
De tuin opnieuw geboren
Met behulp van historische gegevens en opgravingen werd stap voor stap de oude tuin teruggebracht. Lanen werden opnieuw aangelegd op exact dezelfde plekken. De symmetrie keerde terug. Parterres verschenen weer zoals ze ooit bedoeld waren.
Fonteinen, ooit verdwenen, werden opnieuw ontworpen en opgebouwd. Sommige elementen konden precies worden gereconstrueerd. Andere moesten worden gebaseerd op vergelijkbare historische voorbeelden, bijvoorbeeld uit Franse tuinen.
Het resultaat was verbluffend
De tuin kwam terug alsof hij nooit was weggeweest
1984: het moment van terugkeer
Toen koningin Beatrix in 1984 het paleis heropende als museum, stonden bezoekers oog in oog met een compleet herstelde wereld. Wat ooit een park was geworden, was weer een barok meesterwerk.
Kranten spraken over een lusthof van Oranje
Een plek die zich kon meten met de grote Europese tuinen
Over de auteur
